En ik die dacht dat ik onbevooroordeeld was, immuun voor polarisatie. Typisch links

Eerst was de schutter transgender. Dan stonden er trans boodschappen op de kogelhulzen geschreven. Uiteindelijk was de roommate, het lief van de schutter, trans. Ik bedoel, er moest toch íéts trans zijn aan de moord.

In de nasleep van die moord, die op de ultraconservatieve influencer Charlie Kirk, werd op alle mogelijke manieren naar een zondebok uit radicaal-linkse hoek gezocht. Alles om iemand die zo’n laffe daad verricht, te kunnen wegzetten als de ander, als iemand die niet bij ons hoort. Of die in elk geval niet normaal is. En wat is meer abnormaal, meer radicaal-links dan mensen die trans zijn? Toch?

In enkele dagen tijd zijn de Verenigde Staten alweer een paar meter dieper het moeras van politiek geweld en extreme polarisering in gezonken. Weduwe Erika Kirk noemde in haar eerste publieke optreden na de moord haar schreeuwen een strijdkreet. Ze sprak over een spirituele oorlog. In een gesprek met journalisten aan zijn golfclub in Bedminster gaf president Donald Trump links de schuld van alles. “De onruststokers, het tuig dat zo slecht spreekt over ons land, het verbranden van Amerikaanse vlaggen … Links doet dat, niet rechts.” En parlementslid Marjorie Taylor Greene, nooit verlegen om een halfgare uitspraak meer of minder, stelde een nationale scheiding voor omdat er met links niet meer te praten valt. Het is taal die tweedracht zaait.

Ook de Republikeinse gouverneur Spencer Cox van Utah, waar de moord plaatsvond, sprak verschillende keren voor de camera. Zijn eerste speech na de arrestatie van de hoofdverdachte leek het toppunt van wij-zij-denken. “De afgelopen 33 uur heb ik gebeden. Dat, als zoiets hier moest gebeuren, de dader tenminste niemand van ons zou zijn. Dat het iemand zou zijn die uit een andere staat was gekomen. Uit een ander land. Gewoon zodat het makkelijker zou zijn voor ons om te zeggen: dat doen wij hier niet. Maar helaas is mijn gebed niet beantwoord. Het is wel hier gebeurd. En de dader was iemand van ons.”

Geen migrant dus. Geen freak. Geen buitenstaander. Neen, hoofdverdachte Tyler Robinson is een jongeman van 22 uit Utah. Zijn huisgenoot is niet in verdenking gesteld en werkt mee met de autoriteiten. Op de kogelhulzen stonden geen trans boodschappen (wat zijn dat zelfs?) maar domme, betekenisloze verwijzingen naar meme- en internetcultuur. Shitposts in de echte wereld.

© Gage Skidmore

En daar zit misschien de crux. Want de moord op Charlie Kirk is evenzeer een verhaal van extreem gepolitiseerde spanningen als een tragische waarschuwing voor de gevaren van sociale media. Veel jonge daders van politieke en ideologisch geïnspireerde moorden in de VS zijn online geradicaliseerd. Internetcommunity's kunnen iets moois zijn, maar het zijn ook plekken waar de meest verontrustende dingen gedeeld worden. We weten dat socialemedia-algoritmes inhaken op heftige emoties en die verder aanvuren. Zo kan opborrelend ongenoegen verrassend snel worden opgepookt tot etterende haat. Of nihilisme. En dat leidt in zijn extreemste vorm tot shitposts assassination, zoals iemand de moord treffend benoemde.

Gouverneur Spencer Cox van Utah heeft dat begrepen. In een tv-interview haalde hij uit naar de “conflictondernemers” in Silicon Valley. Hoe die ons verslaafd hebben gemaakt aan verontwaardiging. Ik moet zeggen dat ik positief verrast was door die woorden. Een intelligente, onderbouwde boodschap? Van een Republikein?

Ik herbekeek die eerste speech van Cox, waarin hij zo polariserend had gesproken. En ik besefte dat zijn woorden misschien helemaal niet zo verdelend waren. Dat je ze ook kunt lezen als een oproep tot dépolarisatie. Tot eenheid. Voor het eerst bekeek ik de hele speech. “We kunnen geweld met geweld beantwoorden”, zegt Cox in het vervolg. “Haat met haat. Maar dat is het probleem met politiek geweld: het zaait uit, want we kunnen de andere kant altijd met de vinger wijzen. En op een bepaald moment moeten we een uitweg vinden. Anders zal het veel, veel erger worden.” Cox pleit verder voor eenheid en menselijkheid.

Waarvoor hulde. Daar kunnen Donald Trump, Marjorie Taylor Greene en Erika Kirk nog wat van leren. En ik die dacht dat ik hierin onbevooroordeeld kon zijn, immuun voor polarisatie … Typisch links.

Eén grote maar blijft evenwel overeind. Want hoe constructief de gouverneur ook is, over de belabberde Amerikaanse wapenwetgeving rept hij met geen woord. En dat is natuurlijk ook iets dat al die schutters gemeen hebben: een geweer. Als daar niets aan gedaan wordt, zullen er shitpost assassinations blijven komen.

Verschenen in De Standaard op 18 september 2025